Custom Search

lerdsin-24. เกลือไทยเกลือลาวในเตาขนมครกเดียวกัน

ภาพประกอบเน้นคน ไม่เกีียวกับในเรื่องนะครับ

lerdsin-24. เกลือไทยเกลือลาวในเตาขนมครกเดียวกัน

นักธรณีวิทยารู้มานานแล้วว่าภาคอีสานของไทยมีชั้นเกลือหินอยู่ใต้ดิน แต่ยังช้ากว่าชุมชนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่อีสานที่รู้จักและใช้ประโยชน์เกลือสินเธาว์มาไม่ต่ำกว่า4พันปี  หลักฐานจากอารยะธรรมบ้านเชียงที่เชื่อมโยงกับแหล่งเกลือสินเธาว์ ที่บ้านดุง อุดรธานี และเตาเผาเกลือสินเธาว์ที่ปากแม่น้ำเหือง จังหวัดเลย บ่งบอกได้ดีว่า เกลือคือปัจจัยสำคัญอีกอย่างหนึ่งที่มนุษย์ใช้เป็นตัวตัดสินใจในการตั้งถิ่นฐาน นักธรณีวิทยา มาช่วยศึกษาเพิ่มเติมให้รู้ว่าชั้นเกลือหิน มีแร่อะไร เกิดอย่างไร กระจายไปอยู่ที่ใดบ้างทำให้เห็นภาพชัดเจน นำไปสู่การวางแผนใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด

เกลือสินเธาว์คือเกลือที่ผลิตได้จากคราบดินเค็มหรือที่ชาวบ้านเรียกว่าขี้ทา ในปัจจุบันมีการผลิตเกลือสินเธาว์จากชั้นเกลือหินโดยตรงโดยการเจาะบ่อบาดาล อัดน้ำร้อนลงไปเพื่อละลายเกลือหิน แล้วดูดน้ำเค็มขึ้นมา อาจจะเอาไปต้มหรือตากแล้วแต่พื้นที่และเงินทุน ถ้าใช้วิธีต้ม ต้องลงทุนสูงในการทำเตา ลงทุนหาเชื้อเพลิง แต่ได้เกลือมาขายอย่างรวดเร็ว ถ้าใช้วิธีตากให้ดวงอาทิตย์ช่วยทำงาน ไม่ต้องลงทุนเพิ่ม แต่ใช้พื้นที่มากและใช้เวลานานเกิน10วันกว่าจะได้ขายเกลือ

เมื่อพูดเรื่องเกลือหิน ผมนึกถึงอาจารย์ไสว สุนทโรวาส ปรมาจารย์ด้านธรณีวิทยา ที่สมัยเรียน ม.8 สอบได้ที่1ประเทศไทย ทุกครั้ง ท่านมองไกลมาก รับทุนไปเรียนธรณีวิทยา แล้วกลับมาบุกเบิกเปิดแผนกธรณีวิทยา ในคณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย ผลงานที่โด่งดังจนได้รับการยกย่องให้เป็นงานวิจัยดีเด่นแห่งชาติของอาจารย์ไสว คือการเสนอ ทฏษฎีเตาขนมครก เพื่อใช้เป็นแนวทางในการหาแรโพแทชและเกลือหินในภาคอีสาน     

เกลือหินคือแร่เฮไลต์ มีส่วนประกอบหลักเหมือนเกลือทะเล คือโซเดียมคลอไรด์ แต่มีความต่างกันตรงที่เกลือทะเลมีไอโอดีนแต่เกลือหินไม่มีเพราะไอโอดีนเป็นธาตุที่มีการสลายตัวได้เอง  ตอนตกผลึกใหม่ยังมีอยู่ แต่วันเวลาผ่านไป100ล้านปี ตอนนี้จึงไม่เหลือเลย เกลือหินที่นำมาทำเป็นเกลือสินเธาว์สามารถนำใช้ประโยชน์ได้มากมาย นอกจากการบริโภคโดยการเติมโปแตสเซียมไอโอเดดแล้ว หากนำเกลือสินเธาว์ไปแยกจะได้ธาตุโซเดียมและคลอรีน ที่ใช้เป็นธาตุต้นทางของการผลิตสารเคมีหลายชนิด ที่สำคัญชาวบ้านยืนยันว่าเกลือสินเธาว์ใช้หมักปลาร้าได้ดีกว่าเกลือสมุทร

แร่โพแทซ ประกอบด้วยแร่ซิลไวท์และแร่คานาไลต์ ที่มี โพแทสเซียมคลอไรด์เป็นองค์ประกอบหลัก มีประโยชน์มากที่สุดในการนำไปทำปุ๋ยเคมี เป็นที่รู้กันอยู่ว่าธาตุอาหารหลักของพืช คือ N P K การทำปุ๋ยก็คือการเอาเจ้าสามตัวนี้มาผสมกันตามสัดส่วนที่ต้องการ ส่วนจะเติมสารชนิดอื่นเพิ่มเติมก็เป็นสูตรเฉพาะตัว N เอามาจากก๊าซธรรมชาต P ในเชิงอุตสาหกรรมคงเอามาจากขี้ค้างคาวไม่ไหว แต่ได้จากหินฟอสฟอไรต์หรือเรียกง่ายๆว่าหินฟอสเฟต K เอามาจากแร่ซิลไวท์และคานาไลต์

เกลือหินและแร่โพแทชที่ภาคอีสานเกิดจากกระบวนการระเหยและตกผลึกในสภาพแวดล้อมแบบทะเลปิดเมื่อ100ล้านปีที่ผ่านมา ถ้าเปรียบเทียบทะเลปิดเป็นเตาขนมครก  น้ำทะเลกระฉอกเข้ามาเหมือนเราเทแป้งลงบนเตาขนมครก โดยไม่ได้หยอดตามเบ้า หากมีคำถามว่าแล้วน้ำทะเลมาจากไหนก็ต้องนั่งเครื่องย้อนเวลา ไป100ล้านปี ในขณะนั้นสภาพภูมิอากาศโลกผจญกับภาวะโลกร้อน น้ำแข็งขั้วโลกละลาย ระดับทะเลสูงขึ้นทั่วโลก แต่แผ่นดินอีสาน มีสภาพเป็นเกาะใหญ่  มีแม่น้ำใหญ่หลายสาย สภาพภูมิประเทศเป็นที่ราบลุ่มแม่น้ำเหมือนที่ราบภาคกลางในปัจจุบันแต่ขนาดใหญ่กว่า เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงเปลือกโลก น้ำทะเลกระฉอกเข้ามาในเตาขนมครก นักธรณีวิทยาหลายท่านเชื่อว่า น้ำทะเลกระฉอกมาทางทิศตะวันออกและตะวันออกเฉียงใต้มากกว่าทั้งที่ภาคตะวันตกแถวอำเภออุ้มผางก็พบหินที่เกิดในทะเลเมื่อ100ล้านปีที่ผ่านมาเหมือนกัน ส่วนที่บอกว่า น้ำทะเลไหลย้อนมาตามลำน้ำโขงคงไม่ใช่แน่นอนเพราะเรากำลังพูดถึงเหตุการณ์เมื่อ100ล้านปีที่แล้ว ส่วนแม่น้ำโขงเกิดหลังจากการยกตัวของเทือกเขาหิมาลัยเมื่อ 50 ล้านปีที่ผ่านมา  เมื่อน้ำทะเลกระฉอกเข้ามาในแผ่นดินอีสาน ถูกกักขังตามภูมิประเทศที่ต่ำเปรียบเหมือนเบ้าขนมครก เกิดการระเหยของน้ำทะเล เกลือตกผลึก แบบเดียวกับการทำนาเกลือที่บ้านดุง  เหตุการณ์แบบนี้เกิดซ้ำแล้วซ้ำเล่าเป็นเวลานับล้านปี จึงได้ชั้นเกลือหนาขึ้น กระจายไปทั่วเตาและหนามากตรงเบ้าเตาขนมครก  แร่โพแทชตกผลึกยากมาก ต้องการน้ำทะเลที่เข้มข้นสุดยอด จึงไปฝังตัวอยู่ก้นเบ้าของเตาขนมครก

ปัจจุบัน นักธรณีวิทยาเชื่อว่า ภาคอีสาน มีเตาขนมครก อยู่2เตา คั่นกลางด้วยเทือกเขาภูพาน เตาล่างเรียกว่า แอ่งสะสมตัวโคราช ส่วนเตาบนเรียกว่าแอ่งสะสมตัวสกลนคร เผอิญแอ่งสะสมตัวทั้งสอง เกิดก่อนการแบ่งประเทศ แอ่งสกลนครตีวงเข้าไปถึงบางส่วนของ สปป.ลาว จึงไม่ต้องแปลกใจถ้าไปพบการทำนาเกลือ ที่บ้านบ่อเกลือในแขวงนครหลวงเวียงจันทน์ และที่บ้านนาเตย แขวงสะหวันนะเขต เพราะความจริงแล้ว เกลือไทย เกลือลาว ตกผลึกอยู่ในเตาขนมครกเดียวกัน เมื่อ 15 ปีที่แล้ว นักธรณีวิทยาของสปป.ลาวร่วมมือกับจีน สำรวจพบก้นเบ้าของเตาขนมครก ในแขวงนครหลวงเวียงจันทน์ มีการผลิตแร่โพแทชไปขายเมืองจีนแล้ว นักธรณีวิทยาของ

ไทยเจอก้นเบ้าของเตาขนมครกมากว่า40ปี เจอหลายที่เสียด้วย แต่ไม่สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้ ทั้งที่เราเป็นเมืองเกษตรกรรม ต้องนำเข้าปุ๋ยราคาแพงมาใช้ เรามี K ในภาคอีสานที่ใหญ่เป็นอันดับต้นๆของโลก  เรามี N  ในอ่าวไทย เพียงแต่เราไม่มี P  ถ้ามีการตั้งโรงงานผลิตปุ๋ยในประเทศ ต้องนำเข้าวัตถุดิบหลักเพียงอย่างเดียว น่าจะทำให้ราคาปุ๋ยต่ำลง ส่งผลให้ต้นทุนด้านการเกษตรลดลง โอกาสในการแข่งขันต่อรองต้องเพิ่มขึ้นแน่นอน

 

เลิศสิน รักษาสกุลวงศ์

25 กันยายน 2564

---------------------------------------------

คำเตือน

- บทความนี้ นำมาจากแนวคิดนักวิชาการที่มีการนำเสนอผ่านสื่อที่น่าสนใจ นำมารวบรวมเพื่อใช้ประกอบในการศึกษาด้านธรณีวิทยา และใช้แลกเปลี่ยนแนวคิดเพื่อเรียนรู้ในงานด้านธรณีวิทยา (Geology) ไม่สามารถนำไปใช้อ้างอิงหรือประกอบในทางกฏหมายได้ โปรดตรวจสอบความถูกต้องกับแหล่งที่มาข้อมูลอีกครั้ง

------------------------------------------------
------------------------------------------------
สนใจดูบทความเพิ่มเติม

lerdsin รวมบทความ เลิศสิน รักษาสกุลวงศ์

------------------------------------------------

.

www.iok2u.com | Link2 | Link3

.

Copyright © 2014. All Rights Reserved.

เว็บไซต์เพื่อประชาสัมพันธ์สมาคมธรณีวิทยาแห่งประเทศไทย (GST) ไม่สามารถใช้อ้างอิงในทางกฏหมาย โปรดตรวจสอบความถูกต้องกับแหล่งที่มาข้อมูลอีกครั้ง

ที่ทำการสมาคม กรมทรัพยากรธรณี ถนนพระราม 6 ราชเทวี กรุงเทพฯ 10400

Line@: @gstorth / Email: gstorth@gmail.com / Website: www.gst.or.th / Fanpage: https://www.facebook.com/gstorth

ภายใต้การดูแลของ สมาคมธรณีวิทยาแห่งประเทศไทย (GST)

พัฒนาเว็บไซต์โดย เกียรติพงษ์ อุดมธนะธีระ / udomtanateera_k@hotmail.com / LineID: Rainubon>